CIA Belgeleri Kıbrıs’ın Bölünme Sürecine Işık Tuttu

Yüksek gizlilik dereceli CIA belgelerine dayandırılan yeni bir araştırma, Kıbrıs’ın fiili olarak bölünmesine giden sürecin 1964 yılında ABD tarafından planlandığını ortaya koydu. Bildiri niteliğinde sunulan çalışmada, CIA’nin o dönemde hazırladığı bölünme senaryoları ilk kez kapsamlı biçimde değerlendirildi.

Araştırmanın merkezinde, CIA’nın 1964’te belirlediği sınırlar ile Türkiye’nin 1974 Barış Harekâtı sonrasında fiilen ortaya koyduğu sınırlar yer aldı. İncelemede, iki dönemde belirlenen sınırların yalnızca coğrafi olarak değil, sınır çizme yöntemi bakımından da büyük ölçüde örtüştüğü vurgulandı. Bu durum, Kıbrıs’taki bölünmenin yıllar öncesinden uluslararası planlamalara konu edildiğini gözler önüne serdi.

Bildiride ayrıca bölünmenin Türkiye, Yunanistan, Kıbrıs Türk halkı ve Kıbrıs Rum halkı açısından ne anlama geldiği çok boyutlu olarak ele alındı. Kıbrıs’ta yaşanan toplumsal ayrışmanın zamanla coğrafi bir bölünmeye dönüştüğü belirtilirken, Türk ve Rum nüfusun birbirinden kopmasının sosyal ve ekonomik maliyetleri detaylandırıldı.

Çalışmada, Ada’nın coğrafi olarak bölünmesinin ise uzun vadede ciddi siyasi sonuçlar doğurduğu ifade edildi. CIA’ye ait stratejik istihbarat belgelerinin ilk kez bu kapsamda analiz edilmesiyle, Kıbrıs meselesinin yalnızca 1974 sonrası gelişmelerle sınırlı olmadığı, köklerinin 1960’lı yıllara uzandığı bir kez daha ortaya konmuş oldu.