Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, Türkiye Adalet Akademisi tarafından düzenlenen ‘Akademi Söyleşileri’ kapsamında 3’üncü Dönem hakim ve savcı yardımcılarıyla bir araya geldi. Anayasa Mahkemesi Yüce Divan Salonu’nda gerçekleştirilen programda konuşan AYM Başkanı Özkaya, “Güçlü bir hukuk düzeni, yalnızca iyi hazırlanmış kanunlarla değil o kanunları bilgiyle, vicdanla ve adalet duygusuyla uygulayan hukukçularla hayat bulur.” dedi.
Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, Türkiye Adalet Akademisi tarafından düzenlenen ‘Akademi Söyleşileri’ programında 3’üncü Dönem hâkim ve savcı yardımcılarıyla bir araya geldi. Özkaya, adaletin devlet ve toplum hayatındaki öneminden hukuk devleti ilkesine, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığından hukukçuların mesleki ve ahlaki sorumluluklarına kadar pek çok konuda değerlendirmelerde bulundu.
‘SİZLERE REHBERLİK EDECEK EN ÖNEMLİ DEĞER HİÇ KUŞKUSUZ ADALETTİR’
Hâkim ve savcı yardımcılarına meslek hayatlarında adaletin yol gösterici olması gerektiğini söyleyen AYM Başkanı Özkaya, “Önünüzde bilgi, tecrübe, sabır ve fedakârlık gerektiren uzun bir yol bulunmaktadır. Bu yolculukta sizlere rehberlik edecek en önemli değer hiç kuşkusuz adalettir” dedi.
Hâkimlik ve savcılığın yalnızca hukuki bilgi ve teknik beceriyle yürütülemeyeceğini belirten Özkaya, bu mesleklerin güçlü bir ahlaki duruş, yüksek sorumluluk bilinci ve gelişmiş bir adalet duygusu gerektirdiğini ifade etti. Söz konusu mesleklerin, adalet düşüncesinin günlük hayatta en somut karşılığını bulduğu alanlardan olduğunu dile getirdi.
Adaletin devletin varlığını ve toplumun birliğini sürdürebilmesinin temel şartlarından biri olduğunu vurgulayan Özkaya, İbn Haldun’un ‘Mukaddime’ adlı eserinde yer verdiği ‘Adalet Dairesi’ne değindi. Devlet ile toplum arasındaki ilişkinin adalet temelinde şekillendiğini belirten Özkaya, adaletin olmadığı yerde güven duygusunun zedeleneceğini, bunun da toplumsal barışı ve birlikte yaşama iradesini olumsuz etkileyeceğini kaydetti.
Özkaya, “Bir insan adaletli olmak isterse adaletli olsun. Bu durum devletlerde de aynıdır. Adaletli olmak ömrü uzatır” ifadelerini kullandı.
Hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü ilkelerinin korunmasında hâkim ve savcıların önemli sorumluluk taşıdığını belirten Özkaya, “Çünkü hukuk kurallarının uygulanması ve ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözülmesi, büyük ölçüde yargı organlarının faaliyetleriyle gerçekleşmektedir. Bir vatandaşın hukuka duyduğu güven, çoğu zaman mahkeme kapısında somutlaşır. Bir hâkim ve savcı, hukuku yalnızca uygulayan değil aynı zamanda hukukun üstünlüğünü kendi davranışlarıyla temsil eden kişidir” diye konuştu.
Bağımsız ve tarafsız yargının hukuk devletinin en önemli güvencelerinden biri olduğunu söyleyen Özkaya, bu ilkelerin yalnızca anayasa ve kanunlarda yer almasının yeterli olmadığını, günlük yargı uygulamalarında ve hâkimlerin kişisel davranışlarında da karşılık bulması gerektiğini vurguladı.
Adaletin gerçekleşmesi kadar toplum tarafından gerçekleştiğinin görülmesinin de önemli olduğunu belirten Özkaya, “Sizin göreviniz, Anayasa’ya, kanuna ve hukuka bağlı kalarak adaletin gerçekleşmesini sağlamaktır. Özellikle belirtmek isterim ki yargı bağımsızlığı, hâkime tanınmış kişisel bir ayrıcalık değildir” dedi.
‘GÜÇLÜ BİR HUKUK DÜZENİ, BİLGİYLE VE VİCDANLA HAREKET EDEN HUKUKÇULARLA HAYAT BULUR’
Hukuk kurallarının insan onuruna, vicdana ve hakkaniyete uygun biçimde uygulanması gerektiğini belirten Özkaya, hukukçuların önlerine gelen olayları yalnızca kanun maddeleri üzerinden değerlendirmemeleri gerektiğini söyledi. Olayların tüm yönlerinin, ilgili hakların ve verilecek kararların insanlar üzerindeki etkilerinin dikkate alınmasının önemine işaret etti.
Özkaya, “Unutmayınız ki güçlü bir hukuk düzeni, yalnızca iyi hazırlanmış kanunlarla değil o kanunları bilgiyle, vicdanla ve adalet duygusuyla uygulayan hukukçularla hayat bulur. Hâkimlikte terazi; kural ile değer, adalet ile vicdan arasında hassas bir dengeyi temsil eder. Adalet yalnızca yazılı kuralların mekanik biçimde uygulanmasıyla değil, bu kuralların insan onurunu esas alan bir anlayış ile yorumlanmasıyla ve adalet sisteminin iyi işletilmesiyle, icra edilen tüm yargısal faaliyetlerin doğru ve düzgün yürütülmesiyle gerçek anlamına kavuşur” ifadelerini kullandı.
Konuşmasında Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru içtihatlarına da değinen Özkaya, hâkim ve savcı yardımcılarına şu tavsiyelerde bulundu:
“Gerekçeli karar yazma özenini kaybetmeyin. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerini gözetin. Masumiyet karinesine ve yargı dilinin özenine dikkat edin. Makul sürede yargılanma hakkını ve maddi hakikat dengesini koruyun. İletişimde nezaketi elden bırakmayın ve taraflara, tanıklara, avukat meslektaşlarımıza karşı daima nazik, sabırlı ve saygılı olun.”
‘İNSANLARIN HAYATLARINDA BIRAKTIĞINIZ İZLER KALICIDIR’
Hâkimlik ve savcılığın insanların haklarını koruma, hukukun üstünlüğünü yaşatma ve toplumun adalete duyduğu güveni güçlendirme sorumluluğu taşıdığını belirten Özkaya, meslek hayatı boyunca karşılarına çıkan her dosyanın gereken ciddiyetle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Özkaya, “Unutmayın ki makamlar geçicidir. Ünvanlar ve görevler zaman içerisinde değişebilir. Ancak insanların hayatlarında bıraktığınız izler kalıcıdır. Bir insanın hakkını korumanız, bir haksızlığın giderilmesine katkı sağlamanız veya bir uyuşmazlığı adil biçimde çözmeniz, meslek hayatınızın en kıymetli kazanımları arasında yer alacaktır” dedi.
Programa Anayasa Mahkemesi Üyesi Yılmaz Akçil, Türkiye Adalet Akademisi Başkanı Metin Yıldırım, Anayasa Mahkemesi Genel Sekreteri Murat Azaklı ve diğer yetkililer katıldı.