İstanbul Bilim Zirvesi’nde çocukların beslenmesi ve gıda güvencesi masaya yatırıldı

İstanbul Bilim Zirvesi’nde çocukların beslenmesi ve gıda güvencesi masaya yatırıldı

Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı ile The Nutrition Society iş birliğinde 19 ve 20 Ekim tarihlerinde Rixos Tersane İstanbul’da düzenlenen İstanbul Bilim Zirvesi, Türkiye, İngiltere, ABD, Japonya, Norveç ve Pakistan başta olmak üzere farklı ülkelerden bilim insanlarını buluşturdu. Zirvede, dünyanın çeşitli üniversite ve araştırma kuruluşlarında yürütülen çalışmalar doğrultusunda çocukların sağlıklı gelişimi, okul yemekleri, beslenme eşitsizlikleri ve gıda güvencesi konuları ele alındı.

Zirvenin ardından değerlendirmelerini kaleme alan Murat Ülker, bilimsel araştırmaların yalnızca akademik bilgi üretmekle sınırlı kalmaması, çocukların ve ailelerin yaşamında somut karşılık bulması gerektiğine dikkat çekti.

“OKUL YEMEKLERİNE YATIRILAN 1 DOLAR, 35 DOLARA KADAR TOPLUMSAL FAYDA SAĞLAYABİLİYOR”

London School of Hygiene & Tropical Medicine’dan Prof. Donald Bundy, çocuk gelişiminde yaşamın ilk 1.000 gününün ardından gelen 7.000 günün de önemli olduğunu anlattı. Bundy’nin paylaştığı tahminlere göre, iyi tasarlanmış okul yemeği ve tamamlayıcı programlara yapılan her 1 dolarlık yatırım; sağlık, eğitim, aile bütçesi ve yerel üretim üzerindeki etkileriyle 7 ila 35 dolar arasında toplumsal fayda sağlayabiliyor.

Bir iş insanı olarak bu hesabın dikkatini çektiğini belirten Ülker, söz konusu rakamların doğrudan finansal kazanç anlamına gelmediğini, programların tasarımına ve uygulandığı koşullara göre değişen bir toplumsal fayda hesabı olduğunu vurguladı. Ülker, değerlendirmesinde, “Bir çocuğun yemeğini bütçede yalnızca gider olarak görmek anlayışsızlıktır” ifadelerini kullandı.

Tokyo Üniversitesi’nden Prof. Kentaro Murakami’nin Japonya’dan aktardığı araştırmalar da okul yemeklerinin beslenme eşitsizliklerini azaltma potansiyeline işaret etti. Gözlemsel bulgular, aile gelirine bağlı beslenme farklılıklarının okul günlerinde görülmediğini ortaya koydu. Ülker, okulda oluşturulan beslenme düzeninin ev ortamında da desteklenmesi gerektiğini belirtti.

BİLİM İNSANLARINDAN ÇOCUK GELİŞİMİNE İLİŞKİN ÖNEMLİ BULGULAR

Zirvede erken çocukluk döneminden okul çağına kadar uzanan beslenme ve gelişim süreçleri, farklı araştırmalar ışığında değerlendirildi.

Cornell Üniversitesi’nden Dr. Julia Finkelstein, B12 vitamini ve folatın birlikte ele alınmasının önemine dikkat çekerek anne ve çocuk sağlığının gebelik öncesinden itibaren değerlendirilmesi gerektiğini anlattı. Hacettepe Üniversitesi’nden Prof. Elif Nursel Özmert ise çocuk gelişiminde beslenmenin yanı sıra bakım koşulları, aile ortamı ve ebeveyn sağlığının da belirleyici olduğunu aktardı.

Swansea Üniversitesi’nden Prof. Amy Brown, emzirmenin anne ve bebek sağlığına katkılarını değerlendirirken annelere yalnızca tavsiyede bulunmanın yeterli olmadığını vurguladı. Brown; ağrı, yorgunluk, süt miktarına ilişkin kaygılar, çelişkili tavsiyeler ve çalışma koşulları gibi etkenlerin de dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Kuzey İrlanda’da 15 ilkokulda 903 çocukla yürütülen araştırmayı paylaşan Dr. Dilara Olgacher, okulda beslenme ortamını iyileştirmeye yönelik uygulamaların sonuçlarını aktardı. Çalışma, sağlıklı beslenme eğitiminde programın içeriği kadar uygulama koşullarının ve sürekliliğinin de önemli olduğunu gösterdi.

Oslo Metropolitan Üniversitesi’nden Prof. Sigrun Henjum ise gıda güvencesinin yalnızca yiyeceğin bulunmasıyla sağlanamayacağını ifade etti. Henjum, besleyici gıdaya fiziksel ve ekonomik erişimin, gıdadan yararlanabilmenin ve bu koşulların sürdürülebilirliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini anlattı.

Zirvede paylaşılan UNICEF’in 2024 yılı tahminlerine göre, dünya genelinde beş yaşın altındaki yaklaşık 181 milyon çocuk, başka bir ifadeyle her dört çocuktan biri, gıda yoksulluğu yaşıyor.

Murat Ülker, özellikle üzerinde durduğu gizli açlık sorununu şu sözlerle değerlendirdi:

“Gıda güvencesizliği ile obezite aynı insanda bulunabiliyor. İlk bakışta çelişki gibi geliyor. Ama yeterli enerji almakla ihtiyaç duyulan bütün besin öğelerini almak aynı şey değil.”

Gizli açlık, kişinin yeterli miktarda yemek yemesine rağmen vitamin ve mineral gibi mikro besin öğelerinden yoksun kalması anlamına geliyor. Bu durum, sağlıklı beslenmenin yalnızca tüketilen gıda miktarıyla değil, besin değeriyle de değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

İnsani krizlerde anne ve çocuk beslenmesini ele alan Dr. Kavita Sethuraman da yardım programlarının yalnızca acil ihtiyaçları karşılamasının yeterli olmadığını, çocukların gelişimini koruyacak desteğin kesintisiz sürdürülmesi gerektiğini anlattı.

ZİRVENİN AÇILIŞINDA ÇOCUKLARIN BESLENMESİNE DİKKAT ÇEKİLDİ

Zirvenin açılışında konuşan Türkiye’nin son Başbakanı Binali Yıldırım, çocukların beslenme, sağlık ve eğitime erişiminin küresel bir insanlık sorumluluğu olduğunu belirterek yılda yaklaşık 100 milyar dolar büyüklüğünde bir Küresel Çocuk Eşitliği Fonu kurulmasını önerdi.

Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci, Türkiye’de çocukların yüzde 9,9’unun obez olduğunu belirterek sağlıklı beslenme alışkanlıklarının geliştirilmesinin önemine işaret etti. Birinci ayrıca, okul kantinlerinde satılan ambalajlı ürünler için ‘okul gıdası’ logosu veya A, B ve C beslenme skoru şartı getirildiğini açıkladı.

Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı Başkanı Yahya Ülker de bilimsel bilginin günlük hayatta somut uygulamalara ve davranış değişikliğine dönüşmesi gerektiğini söyledi.

Vakfın Milli Eğitim Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi iş birliğiyle yürüttüğü Yemekte Denge Eğitim Projesi, 2011 yılından bu yana 7 milyondan fazla öğrenci, öğretmen ve ebeveyne ulaştı. Yahya Ülker, 2026-2027 döneminde beş şehirde uygulamalı okul atölyelerinin yeniden başlatılacağını duyurdu.

ÜLKER AİLESİNDEN HAKKARİ’YE ANAOKULU MÜJDESİ

Binali Yıldırım’ın ailesi tarafından başlatılan ‘81 İle 81 Anaokulu’ projesi kapsamında 73 anaokulunun tamamlandığı ve 15 binden fazla çocuğa ulaşıldığı bilgisi de zirvede paylaşıldı.

Murat Ülker, bu girişimden hareketle yazısında aile olarak Hakkari’de anaokulu yapacaklarını belirterek, “Biz de aile olarak Hakkari ilimiz için hemen inisiyatif aldık; anaokulu yapacağız” ifadelerini kullandı.

MURAT ÜLKER: BİLİMSEL BİLGİ GÜNLÜK HAYATA TAŞINMALI

Murat Ülker, zirvenin iki gününden çıkardığı ortak sonucu; beslenmede bilgi, erişim, bakım ve uygulamanın birbirini tamamlaması olarak özetledi.

Bilimsel araştırmaların sonuçlarını doğru yorumlamanın ve uygulamaya aktarmanın önemini vurgulayan Ülker, kamu kurumları, akademi, sağlık çalışanları, eğitimciler, aileler ve özel sektör arasındaki iş birliğine dikkat çekti.

Gıda sektörünün de ürün geliştirmeden üretim ve tedarik süreçlerine kadar önemli sorumluluklar üstlendiğini belirten Ülker, bilimsel bilginin ulaşılabilir, güvenilir ve sürdürülebilir çözümlere dönüştürülmesinin çocukların sağlıklı geleceği açısından taşıdığı önemin altını çizdi.